Promocyjne okazje mogą być prawdziwymi zyskami lub ukrytymi pułapkami; sprawdź sprzedawcę, metodę płatności i historię promocji przed zakupem.

Główne punkty

Promocje sezonowe przyciągają ogromne zainteresowanie konsumentów, ale równocześnie stwarzają dogodne warunki dla cyberprzestępców. W Polsce działania oszustów nasilały się podczas Black Friday i innych wyprzedaży, a policja oraz instytucje finansowe odnotowały wzrost zgłoszeń dotyczących fałszywych sklepów, krótkotrwałych domen i nieuczciwych praktyk płatniczych. Przed finalizacją zakupu zweryfikuj sprzedawcę (NIP/REGON/KRS), sprawdź datę domeny i porównaj ceny na rynku — najniższa cena z ostatnich 30 dni powinna być podana przy promocji zgodnie z nowym prawem. Zachowanie prostych zasad zwiększa szanse na bezpieczne zakupy i ogranicza ryzyko utraty pieniędzy.

Dlaczego ryzyko rośnie podczas wyprzedaży?

Black Friday, Cyber Monday i inne sezonowe wyprzedaże angażują dziesiątki milionów konsumentów. Wysoki ruch i presja „okazji czasu” powodują, że wiele osób podejmuje decyzje szybciej niż zwykle. To przyciąga oszustów, którzy celują w impulsy zakupowe, oferując ceny często o 50–70% niższe od rynkowych, by wymusić szybkie płatności.

Statystyki i obserwacje instytucji:
– policja z regionów takich jak Myślenice, Legnica, Mikołów i województwo mazowieckie informuje o tysiącach zgłoszeń sezonowych, co wskazuje na istotny wzrost aktywności przestępczej;
– w 2023 roku odnotowano wzrost oszustw związanych z BLIK o kilkadziesiąt procent w okresach intensywnych zakupów;
– rynkowe analizy pokazują, że fałszywe oferty szeroko dystrybuowane w social media docierają do setek tysięcy użytkowników w krótkim czasie.

Im większy ruch i większy pośpiech, tym większe prawdopodobieństwo, że natrafisz na ofertę nieuczciwą — dlatego kontrola sprzedawcy i metody płatności jest kluczowa.

Najczęstsze rodzaje oszustw

  • fałszywe sklepy internetowe (domeny z literówkami, brak danych firmy, krótka historia domeny),
  • podszywanie się w social media (konto z fałszywymi opiniami i linkami do płatności poza platformą),
  • fałszywe promocje z wymogiem przelewu na prywatne konto (brak opcji za pobraniem i brak polityki zwrotów),
  • oszustwa z BLIK (prośba o kod przez komunikator, podszywanie się pod znajomego),
  • phishingowe wiadomości i linki kierujące do stron z fałszywymi formularzami logowania.

Jak rozpoznać fałszywy sklep? – szybka lista kontrolna

  • sprawdź NIP, REGON, KRS, jeśli sprzedawca to firma,
  • sprawdź datę rejestracji domeny (WHOIS); sklep aktywny krócej niż 3 miesiące wymaga ostrożności,
  • porównaj cenę produktu na minimum 3 innych platformach; cena niższa o 50% lub więcej budzi podejrzenia,
  • przeczytaj co najmniej 5 opinii niezależnych użytkowników; brak opinii lub same pochwały bez szczegółów są niepokojące,
  • sprawdź dane kontaktowe: pełny adres, numer telefonu i godziny obsługi; brak tych danych to czerwona flaga.

Weryfikacja sprzedawcy – krok po kroku

1. Wejdź na stronę CEIDG lub KRS i wpisz NIP/REGON, aby potwierdzić istnienie firmy oraz zgodność nazwy z tą na stronie sklepu. Jeśli sprzedawca podaje jedynie prywatne dane kontaktowe, potraktuj ofertę z rezerwą.
2. Sprawdź historię domeny w narzędziu WHOIS. Zwróć uwagę na datę rejestracji, informacje o właścicielu domeny oraz częste zmiany danych rejestracyjnych — krótkotrwałe domeny lub często zmieniane informacje to sygnał alarmowy.
3. Wyszukaj nazwę sklepu w Google razem z wyrażeniami „oszustwo”, „opinie” lub „scam”. Jeśli pojawiają się ostrzeżenia na forach i serwisach konsumenckich, potraktuj to poważnie.
4. Sprawdź certyfikat SSL (czy strona używa HTTPS) oraz podstawowe informacje o polityce zwrotów i reklamacji. Brak jasnych zasad zwrotów jest czynnikiem ryzyka.
5. Skontaktuj się telefonicznie i poproś o potwierdzenie zamówienia oraz zdigitalizowany dokument (np. fakturę). Jeśli sprzedawca unika rozmowy lub podaje podejrzane wyjaśnienia, zrezygnuj z zakupu.
6. Zrób zrzut ekranu promocji z widoczną datą i ceną — od 1 stycznia sklepy mają obowiązek pokazać najniższą cenę z ostatnich 30 dni obok ceny promocyjnej; screenshot ułatwi zgłoszenie nieuczciwej praktyki.

Bezpieczne metody płatności

  • wybierz płatność za pobraniem, jeśli chcesz zapłacić dopiero przy odbiorze zamówienia,
  • używaj karty kredytowej, ponieważ wiele banków umożliwia chargeback w przypadku oszustwa,
  • korzystaj z zaufanych bramek płatności (np. PayU, Przelewy24, PayPal),
  • unikaj przelewów na prywatne konta i opcji „przelew ekspresowy” na nieznany rachunek,
  • bądź ostrożny z BLIK; nigdy nie przesyłaj kodu osobom, które proszą przez komunikator bez telefonicznego potwierdzenia tożsamości nadawcy.

Techniczne środki ochrony

Aktualizuj system operacyjny, przeglądarkę i aplikacje bankowe, ponieważ łatki bezpieczeństwa zamykają znane luki. Nie finalizuj płatności w publicznej sieci Wi-Fi — publiczne połączenia zwiększają ryzyko ataków typu man-in-the-middle. Korzystaj z dwuskładnikowego uwierzytelniania (2FA) tam, gdzie to możliwe, oraz z menedżera haseł, by tworzyć i przechowywać silne hasła o długości co najmniej 12 znaków. Zainstaluj oprogramowanie antywirusowe i blokery reklamowe — złośliwe skrypty w reklamach potrafią przechwycić dane użytkownika.

Utrzymanie podstawowych zasad cyfrowej higieny znacząco obniża ryzyko utraty danych i środków finansowych podczas zakupów online.

Prawo konsumenta i nowe regulacje

Od 1 stycznia obowiązuje przepis wymagający podania najniższej ceny produktu z ostatnich 30 dni obok ceny promocyjnej. Brak tej informacji może być podstawą do zgłoszenia nieuczciwej reklamy. Ponadto kupujący w Polsce mają standardowo 14 dni na odstąpienie od umowy przy zakupach online, chyba że dany produkt jest wyłączony z prawa zwrotu. Reklamacje i zwroty realizuje sprzedawca, dlatego wszystkie zgłoszenia reklamacyjne powinny być kierowane bezpośrednio do niego, a nie do operatora płatności.

Jeśli natrafisz na praktykę, która wygląda na manipulację ceną lub ukrytą informację, zrób screenshoty, zbierz dowody i rozważ zgłoszenie sprawy do UOKiK lub do lokalnej policji.

Oszustwa na BLIK – jak działają i jak reagować

Przestępcy wykorzystują prostotę systemu BLIK, prosząc o przesłanie kodu przez komunikatory, często podszywając się pod znajomego. Scenariusz wygląda zwykle tak: ofiara znajduje „okazję”, kontaktuje się sprzedawca przez Messenger, prosi o kod BLIK do „sfinalizowania transakcji” i prosi o natychmiastowe przesłanie. W 2023 roku banki i policja odnotowały wzrost takich praktyk o kilkadziesiąt procent w okresach zakupowych.

Jeśli poproszono Cię o kod BLIK:
– nie wysyłaj kodu bez telefonicznego potwierdzenia tożsamości nadawcy,
– jeśli już przesłałeś kod, natychmiast skontaktuj się z bankiem i zgłoś próbę oszustwa,
– zgłoś zdarzenie w ciągu 24 godzin — banki mają procedury blokowania i reklamacji, które zwiększają szanse na odzyskanie środków.

W wielu przypadkach szybka reakcja (telefon do banku i zgłoszenie na policję) jest kluczowa dla odzyskania pieniędzy.

Szybkie czerwone flagi podczas zakupów

Strony, oferty i komunikacja, które wzbudzają podejrzenia, często mają wspólne cechy: cena znacznie niższa niż średnia rynkowa; brak danych firmy (NIP/REGON/KRS); jedyna opcja płatności to przelew na konto prywatne; domena istnieje krócej niż 3 miesiące lub zawiera literówki; komunikacja poza platformą sprzedażową (Messenger, WhatsApp, SMS). Jeśli widzisz jednocześnie dwie lub więcej takich cech, odejdź od zamówienia i przeprowadź dodatkową weryfikację.

Co zrobić po podejrzeniu oszustwa

Zachowaj wszystkie dowody: zrzuty ekranu, potwierdzenia przelewów, korespondencję i numery zamówień. Niezwłocznie skontaktuj się z bankiem i poproś o blokadę transakcji lub o uruchomienie procedury chargeback/reklamacji. Zgłoś oszustwo na policję oraz do UOKiK, jeśli sprawa dotyczy praktyk rynkowych. Zgłoś fałszywe konto lub ofertę na platformie sprzedażowej i w serwisie społecznościowym, na którym pojawiła się oferta. Im szybciej podejmiesz działania, tym większe szanse na ograniczenie szkód.

Przykłady realnych konsekwencji i obserwacje

Policja odnosi się do setek, a w skali niektórych regionów do tysięcy zgłoszeń sezonowych dotyczących oszustw zakupowych. Modele działania przestępców obejmują krótkotrwałe domeny, użycie prywatnych kont bankowych do odbioru płatności oraz podszywanie się pod znane marki. Brak ogólnokrajowego, jednego, oficjalnego raportu za 2025 rok nie zmienia faktu, że trend jest rosnący, co potwierdzają policyjne apele i komunikaty banków.

Checklista do szybkiego użycia przed finalizacją zakupu

  • sprawdź NIP/REGON/KRS i porównaj z danymi na stronie sklepu,
  • porównaj cenę produktu w trzech innych sklepach,
  • zweryfikuj datę rejestracji domeny w WHOIS,
  • wybierz płatność kartą kredytową lub za pobraniem,
  • zachowaj dowody promocji (screenshoty) i nie przekazuj kodu BLIK bez telefonicznego potwierdzenia nadawcy.

Przeczytaj również:

WARTE PRZECZYTANIA

Comments are closed.

WIĘCEJ-> Dom